Тухайлбал, Brent төрлийн газрын тос 1.4 хувиар өсөж, нэг баррель нь 110.58 ам.долларт хүрлээ. Мөн, OPEC+ тавдугаар сард олборлолтын квотоо нэмэхээр тохирсон ч дайны улмаас бодит нийлүүлэлт тасалдаж болзошгүй хэвээр байна. Энэ даваа гарагт Азийн орнуудад арилжаа эхлэхэд Японы Nikkei 1.2 хувь, Өмнөд Солонгосын Kospi 2 хувиар өссөн бол S&P 500 фьючерс 0.2 хувиар буураад байна.

Мөн, АНУ-ын хөдөлмөрийн зах зээлийн дайны үеэр ч эерэг үзүүлэлттэй гарсан нь Холбооны нөөцийн банк бодлогын хүүгээ ойрын хугацаанд бууруулах магадлал багасав. Иймээс цаашид инфляц, газрын тос, Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал хэрхэн өрнөх нь зах зээлийн гол чиглэлийг тодорхойлох төлөвтэй байна.

Эх сурвалж: https://www.reuters.com/

Зах зээлийг түгшээж буй зүйл нь гал зогсоох эсвэл дипломат гарцын тодорхой дохио байхгүй байгаа явдал юм. Мөн Катарын төрийн өмчит QatarEnergy компанийн нефть тээвэрлэгч хөлөг Ираны далавчит пуужинд өртсөн байна.

Ийнхүү нефтийн үнийн өсөлт нь инфляцын дарамтыг дахин хүчтэй болгож, төв банкнуудын бодлогын хүү буурах хүлээлтийг сулруулж болзошгүй. Үүний улмаас эрчим хүчтэй холбоотой активууд богино хугацаанд дэмжигдэх магадлалтай ч тээвэр, үйлдвэрлэл, хэрэглээний салбаруудад дарамт нэмэгдэх эрсдэлтэй байна.

Эх сурвалж: Reuters

Жишээлбэл, Төв ба Зүүн Евро бүсийн улс орнууд нийт 117.5 тэрбум ам.долларын санхүүжилт босгосон нь түүхэн дээд үзүүлэлт болсон ч геополитикийн эрсдэл өсөхийн хэрээр хөрөнгө оруулагчдын болгоомжлох чиг хандлага нэмэгдэн, 3.3 тэрбум ам.долларыг зах зээлээс татан гаргажээ. Ялангуяа Египет, Турк зэрэг улсуудын зээлийн эрсдэл нэмэгдсэн нь зээл авах өртөг нэмэгдсэнийг харуулав. Харин газрын тосны үнэ өссөнөөр Анголын нөхцөл харьцангуй сайжирч, хөрөнгө оруулагчдын итгэл бага зэрэг нэмэгджээ. Үүний зэрэгцээ Персийн булангийн зарим орнуудын өрийн хэрэгсэл хоёрдогч зах зээлд мөн эрэлттэй хэвээр байна.

Хэрэв геополитикийн тодорхойгүй байдал цааш үргэлжилбэл улс орнууд уламжлалт бондын зах зээлээс гадна хувийн болон бусад санхүүжилтийн хэлбэрүүдийг илүү сонирхох төлөв ажиглагдаж байна.

Эх сурвалж: https://www.reuters.com/

Мөн, ерөнхийлөгч Трамп АНУ Иранд явуулж буй цэргийн ажиллагаа “хоёр эсвэл гурван долоо хоногийн дотор” дуусаж магадгүй гэж мэдэгдлээ. Түүний үзэж байгаагаар АНУ бүс нутгаас гарсны дараа нефтийн үнэ буурч эхэлнэ. Гэвч Вашингтоны байр суурь тодорхой бус, мэдэгдлүүд нь зөрүүтэй байгаа нь зах зээлийг савлагаатай хэвээр байлгаж байна. Үүний зэрэгцээ Европт, тухайлбал Их Британид инфляцаас үүдэн орон сууцны үнэ гуравдугаар сард 0.9 хувиар өсөж, сүүлийн 18 сарын хамгийн өндөр өсөлтийг үзүүлэв. Дундаж үнэ 277,186 фунт стерлингт хүрч, жилийн өсөлт 2.2 хувь болсон байна.

Эх сурвалж: https://www.theguardian.com/international

Нөгөө талаас, Хятадын эдийн засагт эерэг дохио ажиглагдаж байна. 2026 оны эхний хоёр сард аж үйлдвэрийн ашиг 10.6 хувиар өссөн нь үйлдвэрлэл сэргэж, эдийн засгийн идэвх нэмэгдэж буйн шинж юм. Харин Энэтхэг геополитикийн эрсдэлд илүү өртөмтгий хэвээр байгаа бөгөөд эрчим хүч, худалдаа, хөрөнгийн урсгалд үзүүлэх гадаад шокийн нөлөө 130 тэрбум ам.долларт хүрч болзошгүй гэж үзэж байна.

Мөн Япон, Европ, Мексикийн төв банкнууд инфляцыг бууруулах уу, эсвэл эдийн засгийн өсөлтөө дэмжих үү гэсэн хүнд сорилттой тулгарч байна. Энэ нь дэлхийн эдийн засаг сэргэх шинжтэй боловч эрсдэл өндөр хэвээр байгааг харуулж байна.

Эх сурвалж: Bloomberg Intelligence

Мөн алттай хамт бусад үнэт металлууд ч унасан байна. Тухайлбал, мөнгө 12.4%, платинум ойролцоогоор 10%-аар тус тус буурчээ.

Энэхүү уналтын гол шалтгаан нь Иран–АНУ-ын хоорондын хурцадмал байдал болон Ормузын хоолойд үүссэн ложистикийн эрсдэл байв. Гэвч АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп АНУ болон Ираны хооронд хэлэлцээ хийж, цохилтыг 5 хоногоор хойшлуулсан гэж мэдэгдсэний дараа зах зээл огцом эргэж, алтны үнэ ойролцоогоор $4,470 хүртэл сэргэсэн байна.

Харин ETF-үүд энэ сард 66.3 тонн алт зарсан нь 2021 оны гуравдугаар сараас хойших хамгийн их хэмжээний бууралт болжээ.

Өнөөдрийн байдлаар алтны үнэ $4,590 орчим байгаа нь 200 өдрийн дундаж болох $4,092-оос дээгүүр хэвээр байна. Энэ нь үнийн богино хугацааны савлагаа өндөр байгаа ч урт хугацааны өсөх чиг хандлага бүрэн алдагдаагүйг харуулж байна.

Тухайлбал, тус компани AI cloud үйлчилгээ үзүүлэгч Nebius-д 2 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхээр мэдээлсэн байна. Энэхүү хөрөнгө оруулалт нь AI-ийн өсөн нэмэгдэж буй тооцооллын хэрэгцээг хангахад чиглэсэн том дата төвүүд болон “AI factory” гэж нэрлэгдэх өндөр хүчин чадал бүхий шинэ тооцооллын системүүдийг байгуулахад чиглэх юм. Мөн, хамтын ажиллагааны хүрээнд Nebius нь Nvidia-ийн GPU болон бусад технологиудыг ашиглан 2030 он гэхэд 5 гигаваттаас дээш хүчин чадалтай AI дата төвийн сүлжээ байгуулахаар төлөвлөжээ. Энэхүү мэдээний дараа Nebius компанийн хувьцааны үнэ огцом өссөн нь зах зээлд хиймэл оюуны дэд бүтцийн эрэлт асар хурдтай нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Эцэст нь, шинжээчдийн үзэж байгаагаар Nvidia ийм төрлийн хөрөнгө оруулалтаар AI чипээс эхлээд cloud дэд бүтэц хүртэлх бүх экосистемийг хянах стратеги хэрэгжүүлж байгаа ба энэ нь AI-ийн өсөлтийг дараагийн түвшинд хүргэх чухал алхам болж дүгнэв.

Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд Berkshire Hathaway зарим томоохон хөрөнгө оруулалтаа бууруулж, шинээр том хэмжээний худалдан авалт хийхээс илүүтэй бэлэн мөнгөө нэмэгдүүлэх стратеги баримталжээ. Үүний гол шалтгаан нь АНУ болон дэлхийн хөрөнгийн зах зээл дээрх хувьцааны үнэлгээ өндөр болсон, хөрөнгө оруулалтын сонирхолтой боломж хомсдож байгаатай холбоотой гэж шинжээчид үзэж байна.

Тухайлбал, Баффетт ихэнх мөнгөө хувьцаанд бус АНУ-ын богино хугацаат Treasury bill-д байршуулж, бага боловч тогтвортой өгөөж авч байна. Энэ нь Баффетт өнөөгийн зах зээлийн нөхцөл байдлыг эрсдэлтэй хэмээн үзэж, их хэмжээний бэлэн мөнгө нь зах зээлд засвар (correction) эсвэл хямрал үүсвэл зах зээл унасан үед хямд үнээр хөрөнгө худалдаж авах стратегийн нөөц өө бүрдүүлж байж магадгүй гэсэн таамаглалтай байна.Мөн, шинжээчдийн хувьд энэ нь дэлхийн хамгийн амжилттай хөрөнгө оруулагчдын нэг одоогийн зах зээлийн үнэлгээ болон нөхцөл байдалд болгоомжтой хандаж байгааг илтгэх дохио гэж тайлбарлагдаж байна.

Шинжээчдийн үзэж буйгаар шинэ удирдлага олон нийтийн өмнө ил тод гарч ирэхгүй байх нь Ираны дэглэмийн тогтвортой байдалд эргэлзээ үүсгэж болзошгүй аж. Мөн Иран Ормузын хоолойг хаах хөшүүргийг ашиглах боломжийг хэвээр хадгалж байгаа нь дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийг тасалдуулж, нефтийн үнэ өсөх, улмаар дэлхий даяар инфляц нэмэгдэх эрсдэлийг бий болгож байна.

Нөгөө талаас, хятадын ерөнхийлөгч Эдийн засгийн өсөлтийн тоон үзүүлэлт дээр бус чанар дээр анхаарахыг үүрэгдсэн нь нөлөөлсөн байна боломжтой. Мөн, эдийн засгийн өсөлт саарахад үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын уналт, дотоодын хэрэглээ сул байх болон дэлхийн эдийн засгийн тодорхойгүй байдал зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлж байна. Энэ нь Хятадын засгийн газар цаашид эдийн засгийг зөвхөн хурдтай өсөлтөд бус, инноваци, технологийн салбарт суурилсан “чанартай хөгжил”-д илүү төвлөрөх бодлого баримталж байгаа аж. Бодлогын хүрээнд дотоодын хэрэглээг нэмэгдүүлэх, ажил эрхлэлтийг дэмжих зорилгоор 12 сая гаруй шинэ ажлын байр бий болгох зорилт тавьжээ. Дэлхийн хоёр дахь том эдийн засаг болох Хятадын өсөлт удаашрах нь түүхий эдийн эрэлт, дэлхийн худалдаа болон хөгжиж буй орнуудын экспортод нөлөөлөх магадлалтай тул олон улсын зах зээлүүд цаашдын үйл явдлыг анхааралтай ажиглаж байна.

Эх сурвалж: The Guardian

Тухайлбал, экспорт жилийн өмнөхөөс 71.6%-аар өсөж 1.75 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь энэ өсөлтийн гол хөшүүрэг болов. Нийт экспортын 69.4%-ийг уул уухайн бараа эзэлсэн ба үүнээс чулуун нүүрс (39.2%) болон төмрийн хүдэр, баяжмал (19.5%)-ын нийлүүлэлт нэмэгдсэн байна. Мөн, нийт экспортын дийлэнх буюу 88.9% нь БНХАУ-д, харин Швейцар 7.2%-ийг эзэлжээ. Нөгөө талд импорт 12.6%-иар буурч 843 сая ам.долларт хүрсэн нь тээврийн хэрэгсэл, сэлбэг (-56.5%), машин механизм (-8.2%)-ийн импорт багассантай холбоотой. Экспортын өсөлтөд нүүрс болон төмрийн хүдрийн олон улсын зах зээл дээрх үнийн өсөлт болон Хятадын аж үйлдвэрийн эрэлт чухал нөлөөлөв. Гэвч Монголын экспорт цөөн төрлийн түүхий эд, нэг зах зээлээс хамааралтай хэвээр байгаа тул түүхий эдийн үнэ, Хятадын эдийн засгийн өсөлт, хил логистикийн нөхцөл цаашдын худалдаанд гол нөлөө үзүүлэх төлөвтэй байна.

Эх сурвалж: Үндэсний статистикийн хороо

Харин энэ дундаас батлан хамгаалалтын салбарын хувьцаанууд эсрэгээрээ цойлж өсөх хандлага ажиглагдаж байна. Жишээлбэл, АНУ болон Израиль Иранд агаарын цохилт өгсний дараахан Lockheed Martin, RTX, Northrop Grumman зэрэг томоохон батлан хамгаалахын компаниудын хувьцаа өссөн бол AeroVironment, Kratos Defense зэрэг дрон болон дэвшилтэт зэвсгийн технологийн компаниудын хувьцаа бүр илүү хүчтэй өссөн ба зарим компаниудын хувьцаа 6–11% хүртэл өссөн гэж мэдээлжээ. Шинжээчдийн үзэж буйгаар геополитикийн мөргөлдөөн нэмэгдэх үед улс орнууд зэвсгийн нөөцөө нөхөх, пуужингийн хамгаалалтын систем, дрон болон өндөр технологийн зэвсгийн худалдан авалтаа нэмэгдүүлэх хандлагатай байдаг. Үүний улмаас батлан хамгаалах салбарын компаниудын захиалга болон орлогын хүлээлт өсдөг. Тиймээс ийм нөхцөлд хөрөнгө оруулагчид эрсдэлээс хамгаалах зорилгоор хамгаалалтын салбарын хувьцаанд хөрөнгө оруулах нь түгээмэл ажиглагддаг байна.

Эх сурвалж: Nasdaq

Мөн, Нефтийн үнэ өсөхийн зэрэгцээ дэлхийн хөрөнгийн зах зээлд дарамт үүсэж, Dow Jones индекс 1.61%, S&P 500 0.56%, Nasdaq 0.26%-аар буурсан үзүүлэлттэй хаагдсан бол Азийн хөрөнгийн зах зээлүүд мөн буурав. Тухайлбал, Японы Nikkei индекс ойролцоогоор 2%, Хятадын CSI300 индекс 1% орчим унасан байна. Европын хөрөнгийн зах зээлүүд мөн адил уналттай байсан бөгөөд хөрөнгө оруулагчид инфляц дахин өсөх болон төв банкнуудын бодлогын хүү буурах боломж хязгаарлагдах эсэх дээр анхаарч байна.

Ийнхүү геополитикийн хурцадмал байдал, түүхий эдийн үнийн өсөлт, инфляцын зэрэг хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр дэлхийн санхүүгийн зах зээлд тодорхойгүй байдал нэмэгдэж, хөрөнгө оруулагчид эрсдэлээс зайлсхийх хандлага нэмэгдсэн байна.

Эх сурвалж: (Reuters)